GTD / Mol Gebeliği | Prof. Dr. İsmet Alkış

Mol Gebeliği Nedir?

Mol gebeliği, yumurtanın döllenmesinde oluşan kromozom hatasının plasenta dokusunu (trofoblast) anormal biçimde çoğaltmasıyla ortaya çıkar. Gestasyonel trofoblastik hastalık (GTH) adı verilen geniş hastalık grubunun en sık görülen biçimidir ve tüm GTH vakalarının %80'ini oluşturur [3].

İki tipi vardır [1][3]:

Komplet molde yumurta hücresinin genetik materyali devre dışı kalır ve gebelik yalnızca babanın kromozomlarından gelişir; embriyo oluşmaz, plasenta dokusu kontrolsüz çoğalır. Parsiyel molde ise yumurta iki sperm tarafından döllenir; kısmi bir embriyo gelişebilir ancak yaşama şansı yoktur [3].

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Mol gebeliğinin temel mekanizması döllenmede oluşan kromozom hatasıdır; bu hata rastgeledir ve çoğu olguda bilinen bir tetikleyici yoktur.

Riski artıran başlıca etkenler:

• Yaş: 40 yaş üzerinde risk 5 kat, 35 yaş üzerinde 2,5 kat artar [1].
• Önceki mol gebeliği: Bir kez mol gebeliği yaşamış kadınlarda tekrarlama riski %1–2'dir; ardışık iki mol gebeliğinden sonra bu oran belirgin biçimde yükselir [1].
• Bölgesel farklılıklar: Güneydoğu Asya ve Japonya'da insidans Batı ülkelerine göre daha yüksektir (1.000 gebelikte 2'ye karşı 1.500 gebelikte 1) [3].

Ne Zaman Doktora Gitmelisiniz?

Erken gebelikte vajinal kanama her zaman düşük anlamına gelmez; mol gebeliği de benzer belirtilerle ortaya çıkabilir. Şu belirtiler mol gebeliği yönünden değerlendirmeyi gerektirir:

• Gebeliğin ilk üç ayında — miktarı ne olursa olsun — vajinal kanama
• Gebelik haftasına oranla aşırı bulantı ve kusma
• Karın ağrısı ve rahim boyutunun gebelik haftasıyla uyumsuz büyüklüğü
• Üzüm tanelerine benzer doku parçalarının vajinal yolla gelmesi

Klinik Teşhis Yaklaşımı

Mol gebeliği tanısı çoğunlukla ilk üç ay ultrasonunda konur; erken dönem ultrason taramasının yaygınlaşmasıyla ileri haftada teşhis edilen olgular artık nadirdir [2].

1. 1. Transvajinal ultrason: Komplet molde klasik "kar fırtınası" görünümü veya yaygın küçük kesecikler izlenir; parsiyel molde bulgular daha belirsiz olabilir ve düşük ile karışabilir.
2. 2. Serum β-hCG ölçümü: Komplet molde hCG düzeyi gebelik haftasına göre belirgin yüksektir; vakaların %50'sinde 100.000 IU/L'nin üzerindedir [3]. Parsiyel molde ise hCG genellikle beklenen aralıkta veya düşüktür.
3. 3. Patolojik inceleme: Kesin tanı, tahliye edilen dokunun patolojik değerlendirmesiyle konur. Komplet ve parsiyel mol ayrımı, kötü huylu dönüşüm riskini ve takip süresini doğrudan belirler.

Tedavi Seçenekleri

Mol gebeliğinin birincil tedavisi vakum küretajla (aspirasyonla) rahim içindeki anormal dokunun tahliye edilmesidir [2]. İşlem genel veya bölgesel anestezi altında yapılır ve genellikle aynı gün taburculuk mümkündür.

Tahliye sonrası hCG takibi tedavinin en kritik aşamasıdır. Serum β-hCG düzeyi saptanamaz düzeye inene kadar haftada bir, ardından 6 ay boyunca ayda bir ölçülür [3]. Bu süre boyunca gebelikten kaçınılması önerilir; yeni bir gebelik hCG düzeyini yükselterek takibi güvenilmez kılar.

Kötü huylu dönüşüm saptanırsa

hCG düzeyinin düşmemesi veya yeniden yükselmesi kötü huylu dönüşüme işaret eder. FIGO risk skorlamasıyla hastalar düşük ve yüksek riskli olarak sınıflandırılır:

• Düşük riskli GTN (olguların %95'i): Tek ilaçla kemoterapi (metotreksat veya aktinomisin D) uygulanır; kür oranı %100'e yakındır [2].
• Yüksek riskli GTN: Çoklu ilaçla kemoterapi gerektirir; kür oranı %80–90'dır [3].

Histerektomi: Doğurganlığını tamamlamış kadınlarda veya komplikasyon geliştiğinde değerlendirilebilir; ancak standart tedavi değildir [2].

İlk Ziyaret Beklentisi

İlk değerlendirmede genellikle şu adımlar izlenir:

• Öykü: Gebelik haftası, kanamanın başlangıcı ve süresi, bulantı-kusma şiddeti sorgulanır.
• Jinekolojik muayene: Rahim boyutu ve kanama kaynağı değerlendirilir.
• Ultrason: Transvajinal ultrason ile rahim içi görüntülenir; mol gebeliğine özgü bulgular aranır.
• Kan tetkikleri: β-hCG düzeyi, tam kan sayımı ve tiroid fonksiyon testleri istenir; komplet molde tiroid bezinin aşırı çalışması (hipertiroidi) gelişebilir.

Mol gebeliği tanısı doğrulandığında tedavi planı — tahliye zamanlaması ve yöntemi — aynı görüşmede açıklanır. Tahliye sonrası hCG takip takvimi ve bu sürede gebelikten korunma gerekliliği ayrıntılı olarak anlatılır.