GTD / Mol Gebeliği

Mol Gebeliği Nedir?

Mol gebeliği, yumurtanın döllenmesinde oluşan kromozom hatasının plasenta dokusunu anormal biçimde çoğaltmasıyla ortaya çıkar. Plasenta dokusundan kaynaklanan hastalık grubunun (gestasyonel trofoblastik hastalık) en sık görülen biçimidir; bu grubun yaklaşık %80'ini oluşturur [3].

İki tipi vardır [3]:

Tam molde yumurta hücresinin genetik materyali devre dışı kalır ve gebelik yalnızca babanın kromozomlarından gelişir; embriyo oluşmaz, plasenta dokusu kontrolsüz çoğalır. Kısmi molde ise yumurta iki sperm tarafından döllenir ve kısmi bir embriyo gelişebilir [3]; ancak bu gebelik sağlıklı bir bebeğe dönüşmez.

Rahim boyutunun gebelik haftasıyla uyumsuz olması — hangi yönde olursa olsun — olguların yarısından fazlasında görülür [3].

Nedenleri ve Risk Faktörleri

Mol gebeliğinin temel mekanizması döllenmede oluşan kromozom hatasıdır; bu hata rastgeledir ve çoğu olguda bilinen bir tetikleyici yoktur.

Riski artıran başlıca etkenler:

• Yaş: 40 yaş üzerinde risk 5 kat, 35 yaş üzerinde 2,5 kat artar [1].
• Önceki mol gebeliği: Bir kez mol gebeliği yaşamış kadınlarda tekrarlama riski %2'nin altındadır [1].
• Bölgesel farklılıklar: Güneydoğu Asya ve Japonya'da görülme sıklığı daha yüksektir; bu bölgelerde 1.000 gebelikte 2 olguya karşılık ABD'de yaklaşık 1.500 gebelikte 1 olgu bildirilmiştir [3].

Ne Zaman Doktora Gitmelisiniz?

Erken gebelikte vajinal kanama her zaman düşük anlamına gelmez; mol gebeliği de benzer belirtilerle ortaya çıkabilir. Şu belirtiler mol gebeliği yönünden değerlendirmeyi gerektirir:

• Gebeliğin ilk üç ayında — miktarı ne olursa olsun — vajinal kanama
• Gebelik haftasına oranla aşırı bulantı ve kusma
• Karın ağrısı ve rahim boyutunun gebelik haftasıyla uyumsuz büyüklüğü
• Üzüm tanelerine benzer doku parçalarının vajinal yolla gelmesi

Klinik Teşhis Yaklaşımı

Mol gebeliği değerlendirmesinde ilk adımlar ultrason ve kanda gebelik hormonu ölçümüdür; kesin tanı ise tahliye edilen dokunun incelenmesiyle konur [3].

1. 1. Transvajinal ultrason: Tam molde klasik "kar fırtınası" görünümü veya yaygın küçük kesecikler izlenir; kısmi molde bulgular daha belirsiz olabilir ve düşük ile karışabilir.
2. 2. Kanda β-hCG ölçümü: Tam molde hCG düzeyi gebelik haftasına göre belirgin yüksektir; olguların yaklaşık yarısında tahliye öncesi düzey 100.000 IU/L'nin üzerindedir [3]. Kısmi molde ise hCG genellikle beklenen aralıkta veya düşüktür.
3. 3. Patolojik inceleme: Kesin tanı, tahliye edilen dokunun patolojik değerlendirmesiyle konur. Tam ve kısmi mol ayrımı, kötü huylu dönüşüm riskini ve takip süresini doğrudan belirler.

Tedavi Seçenekleri

Mol gebeliğinin birincil tedavisi, rahim içindeki anormal dokunun vakumla emilerek alınmasıdır (vakum küretaj) [3]. İşlem genel veya bölgesel anestezi altında yapılır ve genellikle aynı gün taburculuk mümkündür.

Tahliye sonrası hCG takibi tedavinin en kritik aşamasıdır. Kandaki β-hCG düzeyi üç hafta boyunca saptanamaz düzeyde kalana kadar haftada bir, ardından 6 ay boyunca ayda bir ölçülür [3]. Bu süre boyunca gebelikten kaçınılması önerilir; yeni bir gebelik hCG düzeyini yükselterek takibi güvenilmez kılar.

Kötü huylu dönüşüm saptanırsa: hCG düzeyinin düşmemesi veya yeniden yükselmesi kötü huylu dönüşüme işaret eder. Uluslararası bir risk puanlama sistemiyle (FIGO) hastalar düşük ve yüksek riskli olarak sınıflandırılır [2]:

• Düşük riskli GTN (kötü huylu dönüşüm gelişenlerin %95'i [3]): Tek ilaçla kemoterapi uygulanır; tam iyileşme oranı %99'un üzerindedir [2].
• Yüksek riskli GTN: Birden çok ilaçla kemoterapi, gerektiğinde ışın tedavisiyle birlikte uygulanır; yayılım göstermiş yüksek riskli hastalıkta bile tam iyileşme oranı %80–90'dır [3].

Histerektomi: Doğurganlığını tamamlamış kadınlarda, özellikle ileri yaştaki gebeliklerde bir seçenek olarak değerlendirilebilir; standart tedavi değildir [3].

İlk Ziyaret Beklentisi

İlk değerlendirmede genellikle şu adımlar izlenir:

• Öykü: Gebelik haftası, kanamanın başlangıcı ve süresi, bulantı-kusma şiddeti sorgulanır.
• Jinekolojik muayene: Rahim boyutu ve kanama kaynağı değerlendirilir.
• Ultrason: Transvajinal ultrason ile rahim içi görüntülenir; mol gebeliğine özgü bulgular aranır.
• Kan tetkikleri: β-hCG düzeyi, tam kan sayımı ve tiroid fonksiyon testleri istenir; tam molde tiroid bezinin aşırı çalışması (hipertiroidi) gelişebilir.

Mol gebeliği tanısı doğrulandığında tedavi planı — tahliye zamanlaması ve yöntemi — aynı görüşmede açıklanır. Tahliye sonrası hCG takip takvimi ve bu sürede gebelikten korunma gerekliliği ayrıntılı olarak anlatılır.