Anormal Vajinal Kanama Nedir?
Anormal vajinal kanama, 24–38 günlük normal adet döngüsünün süresi, sıklığı veya yoğunluğu dışına çıkan her türlü vajinal kanamadır. Normal adet kanaması 4–8 gün sürer ve toplam kan kaybı 5–80 mL'dir; bu sınırların dışına çıkan her kanama değerlendirme gerektirir [1]. Süresi düzenli olarak 7 günü aşan adetler bu aralığın üst sınırında kalsa bile, miyom veya adenomiyozis açısından değerlendirilmeye değer.
Kanamanın zamanlaması ve biçimi, olası nedeni daraltmada önemli bir ipucu verir [4]:
| Tür | Ne Zaman Olur | Sık İşaret Ettiği Durumlar |
|---|---|---|
| Menopoz sonrası kanama (postmenopozal) | Son adetten 12+ ay sonra | Rahim iç tabakasının incelmesi, endometrium kanseri |
| Adet arası kanama (intermenstrüel) | İki adet arasında | Polipler, hormonal, endometrium/serviks kanseri |
| İlişki sonrası kanama (postkoital) | Cinsel ilişki sonrası | Servikal ektropi, serviks kanseri |
| Aşırı yoğun adet (menoraji) | 7+ gün veya çok yoğun adet | Miyom, adenomiyozis, endometrium kanseri |
Olası Nedenler
Anormal vajinal kanama, hormonal düzensizlikten rahim içi polibe, miyomdan endometrium kanserine kadar çok sayıda farklı durumun belirtisi olabilir. Kanamanın türü, hastanın yaşı ve menopoz durumu, olası nedenleri daraltmada en önemli üç ipucudur.
İyi huylu nedenler: Polipler, miyom, adenomiyozis, endometriozis, hormonal düzensizlikler ve rahim iç tabakasının incelmesi anormal kanamanın en sık nedenleridir. Özellikle menopoz sonrası kanamalarda en sık neden rahim iç tabakasının incelmesidir (%60) [3].
Onkolojik nedenler:
- Rahim (Endometrium) Kanseri: Menopoz sonrası kanamaların %9'unda saptanır [2]. Endometrium kanserinin en erken ve en sık belirtisi anormal vajinal kanamadır; bu yüzden menopoz sonrası her kanama değerlendirilir.
- Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri: Dünya genelinde kadınlarda 5. en sık kanserdir [5]. İlişki sonrası ve adet arası kanama ile kendini gösterebilir. Rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %95'i HPV kaynaklıdır [5].
- Mol Gebeliği (GTD): Erken gebelikte anormal kanama, aşırı bulantı ve hızlı büyüyen rahim ile kendini gösteren nadir bir durumdur.
Klinik Gözlem
Tedavi altta yatan nedene göre şekillenir: poliplerde histeroskopik çıkarma, miyomda cerrahi veya medikal tedavi, hormonal düzensizliklerde ilaç tedavisi başlıca seçeneklerdir.
Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Anormal vajinal kanamanın nedeni çoğu hastada poliklinik koşullarında, öykü, muayene ve ultrasondan oluşan birkaç temel adımla netleşir; her hastada tüm testlerin yapılması gerekmez.
| Adım | Ne Yapılır |
|---|---|
| Öykü | Kanamanın zamanı, süresi, yoğunluğu, eşlik eden belirtiler, ilaç ve menopoz durumu |
| Muayene | Pelvik / jinekolojik muayene |
| Ultrason | Transvajinal ultrason: endometrial kalınlık, miyom, kist, polip değerlendirmesi |
| Biyopsi | Rahim içi örnekleme; menopoz sonrası kanaması olan hastaların çoğunda ultrason sonucundan bağımsız olarak ilk değerlendirmenin bir parçasıdır [6] |
| Smear / HPV | Smear testi ve/veya HPV testi, özellikle ilişki sonrası kanamalarda |
| İleri tetkik | Gerektiğinde histeroskopi, kan testleri (CA-125), MR veya tomografi |
Hastaların sık sorduğu sorulardan biri "muayene ağrılı mı?" sorusudur. Pelvik muayene ve ultrason genellikle kısa sürer ve ciddi bir rahatsızlık yaratmaz. Endometrial biyopsi birkaç dakika sürer ve hafif bir anestezi ile yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Menopoz tamamlandıktan sonra herhangi bir vajinal kanama — bir damla lekelenme bile — değerlendirilmelidir. Bu kanamaların çoğunda altta yatan neden rahim iç tabakasının incelmesi gibi iyi huylu bir durumdur; ancak %9'unda endometrium kanseri saptanır ve erken evrede yakalandığında tedavi başarısı çok yüksektir [2].