Anormal Smear Sonucu Ne Anlama Gelir?
Smear sonuçları, dünya genelinde kullanılan ortak bir sınıflandırmaya (Bethesda) göre raporlanır. Aşağıda anormal kategoriler hafiften ağıra doğru sıralanmıştır; sıklıklar, Türkiye'de 8.670 smear sonucunun değerlendirildiği bir çalışmadan alınmıştır [2]:
| Sonuç | Ne Anlama Gelir | Sıklık* |
|---|---|---|
| ASC-US | Hücrelerde küçük bir farklılık var ama anlamı belirsiz; en hafif sonuç, çoğunlukla geçici | Anormal sonuçların ~%65'i |
| LSIL | Hafif düzeyde hücre değişikliği; çoğu kendiliğinden geriler | ~%27 |
| ASC-H | Hücre değişikliği net değil ama ileri düzey bir durumdan şüpheleniliyor; kolposkopi gerektirir | ~%3 |
| HSIL | İleri düzey hücre değişikliği; tedavi gerektirir | ~%2–3 |
| AGC | Salgı yapan (bezsel) hücrelerde değişiklik; bu hücreler rahim ağzından da rahim içinden de gelebildiği için kapsamlı değerlendirme gerektirir | ~%2 |
* Oranlar tek bir merkezin verisine dayanır. Oranlar; merkezlere ve tarama yapılan popülasyonlara göre değişiklik gösterecektir.
Olası Nedenler
Anormal smear sonuçlarının büyük çoğunluğu HPV (Human Papilloma Virüsü) enfeksiyonundan kaynaklanır. Rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %95'i HPV enfeksiyonuna bağlıdır; HPV rahim ağzı hücrelerinde yapısal değişikliklere yol açarak smear'de anormal olarak raporlanan hücre görünümü oluşturur [6].
Geçici HPV enfeksiyonu ve hafif düzeyde değişiklikler (en yaygın)
ASC-US ve LSIL sonuçlarının çoğunluğu geçici HPV enfeksiyonunun yansımasıdır. Bu düzeydeki hücre değişiklikleri biyopsiyle doğrulandığında CIN 1 adını alır ve vakaların yaklaşık %60'ında bir yıl içinde bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir [4]. CIN 1'in yalnızca yaklaşık %6'sı zamanla daha ileri düzeydeki CIN 3'e ya da ötesine ilerler [5].
İleri düzey kanser öncüsü değişiklikler
HSIL sonucu, rahim ağzında ileri düzey bir kanser öncüsü (prekanseröz) değişiklik olduğunu düşündürür; biyopsideki karşılığı CIN 2 ya da CIN 3'tür. Tedavi edilmeden izlenen CIN 2 lezyonlarının %55'ikendiliğinden gerilerken, CIN 3'te gerileme oranı belirgin şekilde düşüktür [7]. Tedavisiz bırakılan CIN 3 lezyonlarının önemli bir bölümü yıllar içinde rahim ağzı kanserine dönüşür; buna karşılık yeterli tedavi uygulanan kadınlarda 30 yıllık kanser riski %0,7'de kalmıştır [8].
Kanser dışı nedenler
Her anormal smear sonucu HPV veya kanser öncüsü bir değişikliğe işaret etmez. Vajinal enfeksiyonlar (mantar, bakteriyel vajinoz), menopoz sonrası rahim ağzı incelmesi (atrofi) veya iltihabi reaksiyon da smear'de ASC-US olarak raporlanabilir. HPV testi ile birlikte değerlendirme, sonucun gerçek klinik anlamını ortaya koyar.
Klinik Gözlem
Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Anormal smear sonucunda sonraki adım tek bir algoritmaya değil, hastanın bireysel risk düzeyine göre belirlenir. 2019 ASCCP kılavuzu smear sonucu, HPV tipi, yaş ve önceki tarama geçmişini birlikte değerlendiren riske dayalı bir yaklaşım önerir [3].
| Adım | Ne Yapılır |
|---|---|
| HPV Testi | HPV testi smear ile aynı anda ya da smear anormal çıktıktan sonra aynı örnek üzerinden yapılır; yüksek riskli tiplerin (özellikle 16 ve 18) varlığı sonraki adımı belirler |
| Kolposkopi | Rahim ağzı büyüteç altında incelenir; asetik asit ve iyot solüsyonu ile anormal alanlar görünür hale getirilir |
| Biyopsi | Kolposkopide saptanan anormal alanlardan doku örneği alınarak kesin tanı (CIN derecesi) konur |
| Tedavi (CIN 2–3) | Anormal doku, LEEP (ince bir tel ve elektrik akımıyla kesme) ya da konizasyon (rahim ağzından koni biçiminde parça alma) yöntemiyle çıkarılır; genellikle poliklinik koşullarında uygulanır |
| Takip | Tedavi sonrası 6., 18. ve 30. ayda HPV testi (gerekirse smear ile birlikte) tekrarlanır; üçü de negatifse 3 yılda bir kontrole geçilir ve bu takip en az 25 yıl sürdürülür [3] |
Sık Sorulan Sorular
Hayır. ASC-US, hücrelerde küçük bir farklılık görüldüğü ama bunun anlamının belirsiz kaldığı anlamına gelir. En hafif anormal smear sonucudur ve anormal sonuçların %65'ini oluşturur [2]. Çoğunlukla geçici HPV enfeksiyonu veya iltihabi değişikliklerden kaynaklanır. HPV testi negatifse 3 yıl sonra yeniden taranması yeterlidir; pozitifse kolposkopi ile değerlendirilir [3].