Özet / Önemli Noktalar
- Yöntemi hastalığın yerleşimi belirler: çikolata kisti tek başınaysa laparoskopik cerrahi yeterlidir, robotik yöntem bağırsak, mesane veya rahim arkası gibi derin yerleşimlerde gündeme gelir.
- 13 çalışmayı birleştiren bir analizde komplikasyon, kan kaybı ve açık ameliyata geçiş oranı iki yöntemde farksız bulunmuş, robotik ameliyat ortalama 28 dakika daha uzun sürmüştür [1].
- Randomize çalışmada ameliyat süreleri birbirine yakın çıkmış (robotik 106,6 dakika, laparoskopik 101,6 dakika), yaşam kalitesi iki grupta da 6. hafta ve 6. ayda anlamlı miktarda düzelmiştir [4].
Robotik endometriozis ameliyatı, cerrahın ameliyathanedeki bir konsoldan yönlendirdiği robot kollarıyla endometriozis odaklarının çıkarıldığı kapalı bir ameliyattır. Her hastada gerekmez: yumurtalıktaki çikolata kisti (endometrioma) dışında bulgu yoksa laparoskopi yeterlidir. İki yöntemi karşılaştıran çalışmalarda komplikasyon, kan kaybı ve açık ameliyata geçiş oranı benzer bulunmuş, robotik ameliyat ortalama 28 dakika daha uzun sürmüştür [1].
Hangi Hastada Robotik, Hangi Hastada Laparoskopik Ameliyat?
Endometriozis cerrahisinde yöntem seçimini hastalığın yerleşimi belirler. Yumurtalıktaki çikolata kisti tek başınaysa laparoskopik cerrahi yeterlidir, robotik sisteme gerek duyulmaz. Odaklar rahim arkası, bağırsak, mesane veya idrar kanalları (üreter) gibi derin alanlara ilerlediğinde robotik cerrahi öne çıkar.
Açık ameliyat endometrioziste neredeyse hiç kullanılmaz. ESHRE kılavuzu kapalı yöntemin daha az ağrı, daha kısa hastanede kalış ve daha hızlı iyileşme sağladığı için tercih edildiğini belirtir; gerekli deneyim yoksa hastanın deneyimli bir merkeze yönlendirilmesini ister [3].
Derin Yerleşimli Endometrioziste Robot Ne Sağlar?
Derin yerleşimli endometriozis cerrahisinde robotun iki teknik özelliği belirleyicidir: üç boyutlu büyütülmüş görüntü ve alet uçlarının hareket kabiliyetinin çok iyi olması [1].
Klinik Gözlem
İki Yöntem Karşılaştırıldığında Ne Bulundu?
Robotik ve laparoskopik endometriozis ameliyatlarını karşılaştıran çalışmalar hastalığın her evresinden hastayı bir arada değerlendirir. Bu nedenle derin yerleşimli hastalığa özgü olan kanıtlar sınırlıdır [1][2]. Araştırmalardaki şu anki bu eksiklik sebebiyle hangi ameliyatın yapılacağına doktor ile beraber karar vermek gerekir.
13 çalışmayı birleştiren bir analizde komplikasyonlarda, kan kaybında ve açık ameliyata geçiş oranında fark bulunmamış, robotik ameliyat ortalama 28 dakika daha uzun sürmüştür [1]. 14 çalışma ve 2.709 hastayı kapsayan ikinci bir analiz aynı sonuçlara ulaşmış, ek olarak robotik grupta hastanede kalışı daha uzun bulmuştur [2]; ilk analizde bu fark yoktu [1].
Bu konuda yapılan tek randomize çalışmada da ameliyat süreleri birbirine yakın çıkmış (robotik 106,6 dakika, laparoskopik 101,6 dakika), yaşam kalitesi ise iki grupta da 6. hafta ve 6. ayda anlamlı düzelme göstermiştir [4].
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Yumurtalıktaki çikolata kistinde laparoskopik cerrahi yeterlidir. Robotik yöntem, odakların bağırsak, mesane veya rahim arkası gibi derin alanlara ilerlediği hastalarda gündeme gelir. Karar, ameliyat öncesinde hastalığın yerleşimi ve yaygınlığı görüntülemeyle belirlendikten sonra verilir. Derin yerleşim şüphesinde doğru teşhis için MR çekilir.