Vulvar Şikayetler Nedir?
Vulva, kadının dış genital bölgesini — büyük ve küçük dudaklar (labia majora ve minora), klitoris ve vajina girişini (vestibül) — kapsar. Bu bölgede ortaya çıkan yakınmalar çoğu zaman şu biçimlerde fark edilir:
- Kaşıntı: En sık yakınma; aralıklı ya da sürekli olabilir, gece belirginleşir.
- Yanma veya batma hissi: Özellikle idrar teması veya cinsel ilişki sırasında.
- Renk değişikliği: Beyazlaşma, kızarıklık veya koyu lekeler.
- İyileşmeyen yara veya çatlak: Haftalarca kapanmayan ülser ya da çatlak.
- Ele gelen kitle veya kalınlaşma: Yeni fark edilen şişlik, sertlik veya düğüm.
- Ağrı: Dokunmayla tetiklenen veya kendiliğinden ortaya çıkan vulvar ağrı.
Olası Nedenler
Vulvar yakınmalarla başvurup biyopsi yapılan 144 kadınlık bir çalışmada hastaların üçte ikisinde altta egzama benzeri bir cilt süreci saptanmıştır [1]; ancak aynı belirtiler — özellikle kronik kaşıntı — vulva kanserinin de ilk habercisi olabilir.
İyi Huylu Nedenler
- Mantar enfeksiyonu: Erişkin kadınlarda vulvar kaşıntının %35–40'ından sorumludur; kadınların %75'i yaşamında en az bir kez yaşar [1].
- Temas sonucu tahriş: Sabun, ıslak mendil, sentetik iç çamaşırı gibi tahriş edici maddelere karşı gelişen cilt tepkisi.
- Liken simpleks kronikus: Kronik kaşıntı-kaşınma döngüsünün yol açtığı cilt kalınlaşması.
- Hormonal değişimler: Menopozda östrojen düşüşü vulvar kuruluğa, incelmeye ve kaşıntıya yol açabilir.
Kanser Öncüsü ve Onkolojik Nedenler
- Liken sklerozus: Vulvada beyazlaşma, incelme ve kolay yırtılma ile seyreden kronik iltihabi cilt hastalığı. Tedavi edilmezse 10 yılda %3,3, 20 yılda %6,7 oranında kötü huylu dönüşüm riski taşır [1]. → Vulva Kanseri
- Kanser öncüsü vulvar lezyon (VIN): Vulva kanserinin öncü lezyonu. HPV ile ilişkili tipinde (HSIL) 10 yıllık kanser riski %9,7'dir; liken sklerozus zemininde gelişen tipinde (dVIN) risk daha yüksektir — bu tanıyı alan hastaların %62,5'inde tanı anında zaten eş zamanlı yayılmış kanser saptanmıştır [4]. → Vulva Kanseri
- Vulva kanseri: Dünyada yılda 48.894 yeni vaka saptanır [5]; vakaların %90'ı yassı hücreli kanserdir [3]. En sık ilk belirti kaşıntıdır; hastaların %50–60'ı orta ya da şiddetli kaşıntı bildirir [1]. → Vulva Kanseri
Klinik Gözlem
Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Vulvar lezyonlarda tanı genellikle görsel muayene ve öyküyle konulur; ultrason gibi görüntüleme çoğu olguda gerekmez. Ancak şüpheli lezyonlarda biyopsi tanıyı kesinleştirir.
- Öykü ve görsel muayene: Yakınmanın süresi, tetikleyicileri ve eşlik eden belirtiler sorgulanır. Vulvar cilt ve mukoza, büyüteçli muayene (vulvoskopi) ile değerlendirilir.
- Enfeksiyon taraması: Akıntı varsa kültür veya mantar testi; gerektiğinde HPV testi.
- Biyopsi: İyileşmeyen lezyon, renk değişikliği veya kalınlaşma varsa 3–4 mm'lik doku örneği alınır. İşlem lokal anesteziyle poliklinik ortamında yapılır ve birkaç dakika sürer.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Mantar enfeksiyonu vulvar kaşıntının %35–40'ını oluşturur [1]; temas sonucu tahriş, liken sklerozus ve nadir durumlarda kanser öncüsü lezyonlar da aynı belirtiyi verir. Reçetesiz mantar kremiyle bir hafta içinde düzelmeyen kaşıntıda jinekolojik muayene önerilir — tedavisiz devam etmek hem tanıyı geciktirir hem cilt hasarını artırabilir.