Karında Şişkinlik Nedir?
Karında şişkinlik iki farklı biçimde ortaya çıkabilir:
- Sübjektif şişkinlik: Karında dolgunluk veya gerginlik hissi vardır; ancak karın çevresinde belirgin artış olmayabilir. Genellikle gaz birikimi veya bağırsak hareketliliğindeki değişikliklerle ilişkilidir.
- Gözle görülür şişme: Karında belirgin büyüme söz konusudur. Gaz, sıvı birikimi (asit) veya karın içi bir kitle buna yol açabilir.
Hasta bu belirtiyi genellikle "karnım şişiyor", "yemekten sonra gerginiyor" veya "eteğim kapanmıyor" gibi ifadelerle tanımlar. Şişkinliğe sıklıkla eşlik eden yakınmalar erken doyma (az yemekle hızla doymak), iştahsızlık ve karın ağrısıdır.
Olası Nedenler
Fonksiyonel sindirim bozuklukları şişkinliğin en sık nedenidir; ancak aynı belirti karın içi sıvı birikimi veya pelvik kitle gibi jinekolojik patolojilere de işaret edebilir.
İyi huylu nedenler (sık)
- İrritabl bağırsak sendromu (İBS) ve fonksiyonel şişkinlik — en sık nedendir; bağırsak-beyin etkileşim bozukluğu olarak sınıflanır
- Fonksiyonel hazımsızlık (dispepsi) — üst karın dolgunluğu ve erken doyma
- Gaz birikimi ve kabızlık
- Besin intoleransı (laktoz, fruktoz)
- Adet döngüsüne bağlı şişkinlik — premenstrüel dönemde artar, adetle geriler
Jinekolojik nedenler
- Yumurtalık kanseri: Şişkinlik, yumurtalık kanserinin en sık bildirilen belirtisidir; ileri evre hastalarda %77 oranında bildirilmiştir [2]. İleri evrede karın içi sıvı birikimi (asit) dolgunluğu belirginleştirir. Belirtiler sıklıkla sindirim sorunuyla karıştırılır ve jinekolojik değerlendirme gecikir.
- Büyük miyomlar: Rahim dışına doğru büyüyen miyomlar karında bası ve dolgunluk hissi yaratabilir.
- Over kistleri: Büyük veya komplike kistler şişkinlik ve ağrıya yol açabilir.
Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Kalıcı şişkinliğin jinekolojik değerlendirmesinde ilk adım, belirtinin sindirim kaynaklı mı yoksa karın içi bir patolojiye mi bağlı olduğunu ayırt etmektir.
İlk adımlar
- Ayrıntılı öykü: Şişkinliğin ne zaman başladığı, gün içinde değişip değişmediği, yemekle ilişkisi ve eşlik eden belirtiler (ağrı, erken doyma, idrar yakınması, kilo kaybı) sorgulanır.
- Jinekolojik ve karın muayenesi: Karında sıvı varlığı (asit), pelvik veya karın kitlesi değerlendirilir.
Görüntüleme ve kan testleri
- Transvajinal ultrason: Over, rahim ve çevre dokuların değerlendirilmesinde ilk seçenektir; kitle, kist veya sıvı birikimi saptanabilir.
- CA-125 ölçümü: Kalıcı şişkinlik yakınması olan kadınlarda (özellikle 50 yaş üstünde) NICE kılavuzu CA-125 ölçümü önermektedir [3]. Sonuç, yaşa göre belirlenen eşik değere göre ultrasonla birlikte yorumlanır.
Muayene veya görüntülemede asit ya da pelvik/karın kitlesi saptanırsa hasta jinekolojik onkoloji kliniğine yönlendirilir [3].
Klinik Gözlem
Sık Sorulan Sorular
Evet; yumurtalık kanseri tanısı alan kadınların %77'sinde şişkinlik bildirilmiştir [2]. Ancak şişkinliğin yumurtalık kanserine işaret etmesi için genellikle son aylarda yeni başlamış, neredeyse her gün tekrarlıyor ve erken doyma veya pelvik ağrıyla birlikte geliyor olması beklenir. Tek başına ara sıra yaşanan şişkinlik çoğunlukla sindirim kaynaklıdır ve kısa sürede düzelir.