Özet / Önemli Noktalar
- HPV 16 ve 18, rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık %76'sından sorumludur; ruhsatlı aşıların tamamı bu iki tipe karşı koruma sağlar [2].
- ABD'de HPV aşısının ilk kullanıldığı 2006'dan bu yana, kanserlerin çoğuna ve genital siğillere yol açan HPV tiplerine bağlı enfeksiyonlar ergen kızlarda %88, genç kadınlarda %81 azalmıştır [1].
- 26 yaşına kadar rutin olarak önerilir; 27–45 yaş arasında hekimle bireysel değerlendirmeyle uygulanabilir [1].
- Aşılananlar en az 12 yıla yakın süreyle izlenmiş; bu sürede koruma yüksek kalmış ve azaldığına dair kanıt görülmemiştir [1].
HPV (Human Papilloma Virüsü) aşısının, yaygın uygulandığında dünya genelinde rahim ağzı kanseri sıklığını %90'a varan oranda azaltma potansiyeli taşıdığı belirtilmektedir [4]. Dünya Sağlık Örgütü aşıyı öncelikli olarak 9–14 yaş arasındaki kızlara önerir [2]; ancak bu yaş aralığını kaçırmış yetişkinler için de aşı seçeneği vardır. Aşının en yüksek korumayı sağladığı dönem virüsle karşılaşma öncesidir — bu nedenle zamanlama kritiktir.
Hangi Yaş Grubunda, Kaç Doz?
9–14 yaş — öncelikli grup: Bağışıklık yanıtının en güçlü olduğu ve büyük çoğunluğun henüz virüsle karşılaşmadığı dönemdir. WHO'nun 2022'de güncellediği öneriye göre bu yaş grubunda tek doz aşı, iki dozla karşılaştırılabilir koruma sağlar [3].
15–26 yaş — geç kalmış değilsiniz: Cinsel aktivite başlamış olsa bile aşı henüz karşılaşılmamış HPV tiplerine karşı korur [4]. Bu yaş aralığında gereken doz sayısı kurumdan kuruma değişir; ayrıntısı aşağıdaki doz sorusundadır.
27–45 yaş — bireysel değerlendirme: Aşı rutin olarak önerilmez; ancak daha önce aşılanmamış kişilerde fayda-risk değerlendirmesi yapılarak uygulanabilir [1]. Koruyuculuk, kişinin daha önce karşılaştığı HPV tiplerine bağlı olarak değişir.
Klinik Gözlem
Sıkça Sorulan Sorular
Evet. Aşı en yüksek korumayı virüsle karşılaşmadan önce sağlar; ancak 26 yaşına kadar rutin olarak önerilmeye devam eder [1]. Daha önce HPV ile karşılaşmış olsanız bile aşı henüz edinmediğiniz yüksek riskli tiplere karşı koruma sağlayabilir [4]. 26 yaş üzerindeyseniz hekiminizle bireysel değerlendirme yapmanız önerilir.