Histeroskopi Nedir ve Hangi Durumda Uygulanır?
Histeroskopi, 2,5–5 mm çapında ince bir optik sistem (histeroskop) ile rahim içinin değerlendirilmesi ve gerektiğinde aynı seansta tedavi edilmesidir. İşlem iki temel biçimde uygulanır:
| Tür | Amaç | Ortam |
|---|---|---|
| Tanısal histeroskopi | Rahim içinin görüntülenmesi, biyopsi alınması | Ofis / poliklinik (genel anestezi çoğunlukla gerekmez) |
| Operatif histeroskopi | Polip çıkarma, miyom rezeksiyonu, septum kesimi, yapışıklık açılması | Ameliyathane (sedasyon veya genel anestezi) |
Başlıca uygulama alanları
- Rahim iç tabakası polibi (endometrial polip):Histeroskopik polipektomi hem tanı hem tedavi sağlar; 1.004 hastalık bir seride hastaların %85'inde kanama şikâyeti düzelmiştir [2].
- Submukozal miyom: Rahim boşluğuna uzanan miyomlar histeroskopik yolla çıkarılır; belirtilerin düzelme oranı %94'tür [5].
- Anormal rahim içi kanama: Ultrasonda net açıklanamayan kanamada rahim içi doğrudan değerlendirilir; gerektiğinde hedefe yönelik biyopsi alınır.
- Rahim içi yapışıklık (Asherman sendromu): Yapışıklıklar histeroskopi eşliğinde açılır ve rahim boşluğu yeniden oluşturulur.
- Kalın endometrium ve endometrium kanseri değerlendirmesi: Biyopsi sonucu belirsiz olduğunda rahim içi doğrudan görüntülenerek hedefe yönelik doku örneği alınır. Erken evre endometrium kanserinde doğurganlık koruyucu tedavi sürecinde takip aracı olarak da kullanılır.
- Rahim içi septum: Rahim boşluğunu ikiye bölen septum histeroskopik olarak kesilir.
Klinik Gözlem
Kimler İçin Uygundur?
Histeroskopik müdahale, şikâyetin kaynağı rahim boşluğu içinde olduğunda ve organı koruyarak sorunun giderilebileceği durumlarda değerlendirilir.
Uygun adaylar
- Anormal rahim içi kanama nedeni araştırılan hastalar
- Ultrasonda saptanan rahim içi polip veya submukozal miyom
- Tekrarlayan düşük veya açıklanamayan kısırlık olgularında rahim içi değerlendirme
- Rahim içi yapışıklık şüphesi olan hastalar
- Erken evre endometrium kanseri tedavisinde doğurganlık koruma takibi
İşlem uygulanmaması gereken durumlar
- Aktif pelvik enfeksiyon (endometrit, servisit)
- Bilinen gebelik
- Rahim ağzı kanseri (tümör üzerinden geçiş riski)
- Kontrol altına alınamayan aktif kanama (görüntüleme kalitesini düşürür)
Tedavi Öncesi Hazırlık
- Zamanlama: Adet kanaması bittikten sonraki ilk hafta (foliküler faz — menstrüel döngünün erken evresi) görüntüleme kalitesi açısından en uygun dönemdir [4].
- İlaç bilgilendirmesi: Kan sulandırıcı kullanılıyorsa hekim bilgilendirilir; operatif işlemlerde kesilmesi gerekebilir.
- Ağrı yönetimi (ofis histeroskopi): İşlemden 30–60 dakika önce ağızdan ağrı kesici (NSAID grubu) alınması kramp benzeri rahatsızlığı azaltabilir [4].
- Beslenme: Ofis histeroskopide açlık genellikle gerekmez; ameliyathane ortamında yapılacaksa standart ameliyat öncesi açlık kuralları uygulanır.
- Bilgilendirme: İşlemin kapsamı (tanısal mı, operatif mi), olası bulgu ve müdahaleler, riskler ve iyileşme süreci anlatılır; yazılı onam alınır.
Adım Adım İşlem Süreci
- 1. Pozisyonlama: Hasta jinekolojik muayene pozisyonuna (litotomi) alınır.
- 2. Rahim ağzının hazırlanması: Gerektiğinde serviks hafifçe genişletilir (dilatasyon); ince çaplı histeroskoplarda genişletme gerekmeyebilir (vajinoskopik teknik).
- 3. Histeroskopun yerleştirilmesi: Histeroskop rahim ağzından geçirilerek rahim boşluğuna ilerletilir.
- 4. Genişletici sıvının verilmesi: Rahim boşluğu serum fizyolojik (salin) veya uygun bir sıvıyla doldurularak görüntüleme alanı oluşturulur.
- 5. Rahim içinin incelenmesi: Rahim iç yüzeyi, tüp ağızları ve olası patolojiler sistematik olarak değerlendirilir.
- 6. Müdahale (operatif işlem): Polip, miyom veya septum saptanırsa aynı seansta çıkarılır; biyopsi gerekiyorsa hedefe yönelik doku örneği alınır.
- 7. İşlemin tamamlanması: Histeroskop çıkarılır; genişletici sıvı boşaltılır.
Tanısal histeroskopi genellikle 5–15 dakika sürer. Operatif işlemlerde süre patolojinin türü ve boyutuna göre 15–60 dakika arasında değişir.
İyileşme Süreci
Histeroskopi karın kesisi gerektirmediğinden iyileşme süresi diğer jinekolojik ameliyatlara göre belirgin biçimde kısadır.
| İşlem türü | Günlük aktivitelere dönüş | Tam iyileşme |
|---|---|---|
| Tanısal histeroskopi | Aynı gün | 1–2 gün |
| Histeroskopik polipektomi | 1–2 gün | 1 hafta |
| Histeroskopik miyomektomi | 2–3 gün | 1–2 hafta |
İşlem sonrası hafif kramp benzeri ağrı ve az miktarda vajinal kanama normal kabul edilir; bu belirtiler genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Operatif işlemlerden sonra cinsel ilişkiden ve tampon kullanımından 1–2 hafta kaçınılması önerilir.
Olası Riskler ve Dikkat Edilecekler
Histeroskopi düşük riskli bir işlemdir; operatif histeroskopide bile genel komplikasyon oranı %1'in altındadır [3].
- Rahim delinmesi (perforasyon): Operatif histeroskopide en sık bildirilen komplikasyondur; görülme oranı %0,8–1,5'tir [3]. Çoğu perforasyon kendiliğinden iyileşir ve ek cerrahi müdahale gerektirmez.
- Sıvı yüklenmesi: Genişletici sıvının aşırı emilimi nadir görülür; işlem sırasında sıvı dengesi sürekli izlenir [3].
- Kanama: Operatif işlemlerde görülebilir; ciddi kanama nadir olup genellikle işlem sırasında kontrol altına alınır.
- Enfeksiyon: İşlem sonrası rahim içi enfeksiyon (endometrit) düşük oranda görülebilir; ateş veya kötü kokulu akıntı gelişirse hekime başvurulmalıdır.
- Rahim ağzı yırtığı (servikal laserasyon): Dilatasyon sırasında nadir olarak görülebilir.
Sık Sorulan Sorular
Tanısal histeroskopi çoğunlukla ofis ortamında, genel anestezi gerekmeden uygulanır. İşlem sırasında hissedilen rahatsızlık genellikle adet krampına benzer hafif bir basıdır; çoğu hasta bunu tolere edilebilir bulur. İşlem öncesi ağızdan alınan ağrı kesici rahatsızlığı azaltabilir. Operatif histeroskopi ise sedasyon veya genel anestezi altında yapılır ve işlem sırasında ağrı hissedilmez.