Karında Şişkinlik Nedir?
Karında şişkinlik iki farklı biçimde ortaya çıkabilir:
- Sübjektif şişkinlik: Karında dolgunluk veya gerginlik hissi vardır; ancak karın çevresinde belirgin artış olmayabilir. Genellikle gaz birikimi veya bağırsak hareketliliğindeki değişikliklerle ilişkilidir.
- Gözle görülür şişme: Karında belirgin büyüme söz konusudur. Gaz, sıvı birikimi (asit) veya karın içi bir kitle buna yol açabilir.
Hasta bu belirtiyi genellikle "karnım şişiyor", "yemekten sonra geriliyor" veya "düğmem kapanmıyor" gibi ifadelerle tanımlar. Şişkinliğe sıklıkla eşlik eden yakınmalar erken doyma, iştahsızlık ve karın ağrısıdır.
Olası Nedenler
Sindirim bozuklukları şişkinliğin en sık nedenidir; ancak aynı belirti karın içi sıvı birikimi veya pelvik kitle gibi jinekolojik sorunlara da işaret edebilir.
İyi huylu nedenler (sık)
- İrritabl bağırsak sendromu (İBS) ve fonksiyonel şişkinlik — en sık nedendir; bağırsak-beyin etkileşim bozukluğu olarak sınıflanır
- Fonksiyonel hazımsızlık (dispepsi) — üst karın dolgunluğu ve erken doyma
- Gaz birikimi ve kabızlık
- Besin intoleransı (laktoz, fruktoz)
- Adet döngüsüne bağlı şişkinlik — adet öncesi dönemde artar, adetle geriler
Jinekolojik nedenler
- Yumurtalık kanseri: Şişkinlik, yumurtalık kanserinin en sık bildirilen belirtisidir; ileri evre hastalarda %77 oranında bildirilmiştir [2]. İleri evrede karın içi sıvı birikimi (asit) dolgunluğu belirginleştirir. Belirtiler sıklıkla sindirim sorunuyla karıştırılır ve jinekolojik değerlendirme gecikir.
- Büyük miyomlar: Rahim dışına doğru büyüyen miyomlar karında bası ve dolgunluk hissi yaratabilir.
- Over kistleri: Büyük veya komplike kistler şişkinlik ve ağrıya yol açabilir.
Değerlendirme Nasıl Yapılır?
Kalıcı şişkinliğin jinekolojik değerlendirmesinde ilk adım, belirtinin sindirim kaynaklı mı yoksa karın içi bir soruna mı bağlı olduğunu ayırt etmektir.
İlk adımlar
- Ayrıntılı öykü: Şişkinliğin ne zaman başladığı, gün içinde değişip değişmediği, yemekle ilişkisi ve eşlik eden belirtiler (ağrı, erken doyma, idrar yakınması, kilo kaybı) sorgulanır.
- Jinekolojik ve karın muayenesi: Karında sıvı varlığı (asit), pelvik veya karın kitlesi değerlendirilir.
Görüntüleme ve kan testleri
- CA-125 ölçümü: Kalıcı şişkinlik yakınması olan kadınlarda (özellikle 50 yaş ve üstünde) NICE kılavuzu önce CA-125 ölçümünü önermektedir [3]; sonuç yaşa göre belirlenen eşiği aşarsa ultrason istenir.
- Transvajinal ultrason: CA-125 eşiği aşıldığında istenen görüntüleme yöntemidir; over, rahim ve çevre dokuların değerlendirilmesinde tercih edilir, kitle, kist veya sıvı birikimi saptanabilir.
Muayene veya görüntülemede asit ya da pelvik/karın kitlesi saptanırsa hasta jinekolojik onkoloji kliniğine acilen yönlendirilir [3].
Klinik Gözlem
Sık Sorulan Sorular
Evet; ileri evre yumurtalık kanseri tanısı alan kadınların %77'sinde şişkinlik bildirilmiştir [2]. Erken evre vakaların çoğu ise belirti vermez. Ancak şişkinliğin yumurtalık kanserine işaret edebilmesi için genellikle son aylarda yeni başlamış olması ve sık tekrarlıyor olması beklenir; erken doyma veya pelvik ağrının eşlik etmesi bu olasılığı güçlendirir. Tek başına ara sıra yaşanan şişkinlik çoğunlukla sindirim kaynaklıdır ve kısa sürede düzelir.