İdrar ve Bağırsak Şikayetleri Nedir?
Rahim, yumurtalıklar, mesane ve rektum pelvik bölgede birbirine yakın komşulardır. Bu bölgedeki bir kitle — tümör, miyom veya kist — büyüdüğünde mesane ve bağırsağa dışarıdan bası yapabilir. Bası sonucunda ortaya çıkan tipik yakınmalar:
- Sık idrara çıkma (gündüz veya gece)
- İdrar sıkışması (ani, ertelenemeyen idrar yapma ihtiyacı)
- Mesaneyi tam boşaltamama hissi
- Kabızlık veya dışkılama alışkanlığında değişiklik
- Dışkılarken ağrı veya bası hissi
Bu belirtiler idrar yolu enfeksiyonu, aşırı aktif mesane veya irritabl bağırsak sendromu (İBS) ile sıklıkla karıştırılır. Ayrım ipucu: enfeksiyon veya fonksiyonel nedenlerde belirtiler dalgalanır ancak pelvik kitle kaynaklı belirtiler giderek artar ve kendiliğinden düzelmez.
Olası Nedenler
İdrar ve bağırsak belirtilerinin jinekolojik nedenleri pelvik kitlelerin mesane veya bağırsağa basısından kaynaklanır, ileri evre kanserlerde doğrudan organ yayılımı da aynı belirtilere yol açabilir.
İyi huylu nedenler (sık)
- İdrar yolu enfeksiyonu ve aşırı aktif mesane— sık idrara çıkmanın en yaygın ürolojik nedenidir
- İrritabl bağırsak sendromu ve fonksiyonel kabızlık— bağırsak alışkanlığı değişikliğinin en sık nedenidir
- Miyom: Öne doğru büyüyen miyomlar mesaneye bası yaparak sık idrara çıkmaya neden olabilir; meta-analizde miyomlu kadınların %54'ünde sık idrara çıkma bildirilmiştir [3]. Arkaya doğru büyüyen miyomlar rektuma bası yaparak kabızlığa yol açabilir.
- Over kistleri: Büyük kistler mesane veya bağırsağa mekanik bası yapabilir.
Onkolojik nedenler
- Yumurtalık kanseri: İleri evre hastalarda idrar yakınması %16–34, kabızlık %24 oranında bildirilmiştir [4]. Belirtiler aylarca sindirim veya üriner sisteme atfedilerek jinekolojik değerlendirme gecikebilir.
- Rahim ağzı (serviks) kanseri: İleri evrede tümör mesane veya rektuma yayılarak idrar ve dışkılama sorunlarına yol açabilir.
- Rahim (endometrium) kanseri: İleri evrede komşu organlara yayılım benzer belirtileri oluşturabilir.
Değerlendirme Nasıl Yapılır?
İdrar ve bağırsak şikayetlerinde jinekolojik değerlendirmenin amacı, belirtinin mesane veya bağırsağın kendi hastalığına mı yoksa pelvik bir kitlenin bası etkisine mi bağlı olduğunu ayırt etmektir.
Öykü ve muayene
- Belirtinin ne zaman başladığı, giderek artıp artmadığı ve eşlik eden jinekolojik yakınmalar (anormal kanama, akıntı, pelvik ağrı) sorgulanır.
- Jinekolojik muayene ile pelvik kitle, uterus büyüklüğü ve adneksiyel dolgunluk değerlendirilir.
Görüntüleme ve kan testleri
- Transvajinal ultrason: Pelvik bölgedeki kitlenin kaynağını, boyutunu ve iç yapısını gösterir; mesane veya bağırsak ile ilişkisi değerlendirilir.
- CA-125 ölçümü: Kalıcı belirtileri olan kadınlarda — özellikle 50 yaş ve üstünde — NICE kılavuzu önce CA-125 ölçümünü, değer yaşa özgü eşiği aşarsa ultrasonu önermektedir [2].
Miyomlarla açıkça açıklanamayan bir pelvik kitle saptanırsa veya ultrason bulguları kanser düşündürüyorsa hasta jinekolojik onkoloji kliniğine yönlendirilir.
Klinik Gözlem
Sık Sorulan Sorular
Evet; yumurtalık kanseri tanısı alan kadınların %42'si tanıdan önceki bir yıl içinde idrar sıkışması veya sık idrara çıkma bildirmiştir [1]. Ancak tek başına bu belirti güçlü bir tarama ölçütü değildir; aynı çalışmaya göre yalnızca bu yakınmayla başvuran her 100 kadından birinde kanser çıkar [1]. Şişkinlik, erken doyma veya pelvik ağrı eşlik ediyor ve belirtiler yeni başlayıp sık tekrarlıyorsa değerlendirme gerekir.